ฝ่ายผู้ให้กู้ใช้ตัวเลขนี้เสนอยอดปิดหนี้ที่เป็นธรรม ฝ่ายผู้กู้ใช้ตรวจสอบยอดกับใบแจ้งหนี้หรือวางแผนโปะปิดก่อนกำหนด ส่วนการยืมเงินกันเอง การตกลงยอดคงเหลือเป็นลายลักษณ์อักษรมักเป็นก้าวแรกของการสะสางหนี้ที่ค้างคามานาน
วิธีคำนวณ
B = P × (1 + r)^k − M × ((1 + r)^k − 1) ÷ r
B คือยอดหนี้คงเหลือทันทีหลังจ่ายงวดที่ k
P คือยอดเงินกู้ตั้งต้น
r คืออัตราดอกเบี้ยต่อเดือนในรูปทศนิยม คืออัตราต่อปีหารด้วย 12
k คือจำนวนงวดที่จ่ายไปแล้ว
M คือค่างวดคงที่ต่อเดือน จากสูตรเงินกู้แบบลดต้นลดดอก
ความหมายง่าย ๆ คือ พจน์แรกคือหนี้ที่จะโตไปถึงไหนถ้าไม่จ่ายเลย ส่วนพจน์หลังคือพลังของเงินที่จ่ายมาแล้วตามจังหวะเวลา
ตัวอย่าง
สมมติกู้ 100,000 บาท ดอกเบี้ย 12% ต่อปี (1% ต่อเดือน) ผ่อน 24 งวด ค่างวด 4,707.35 บาท หลังจ่ายครบ 12 งวด B = 100,000 × (1.01)^12 − 4,707.35 × ((1.01)^12 − 1) ÷ 0.01 = 52,981.56 บาท
สังเกตความไม่สมมาตร คุณจ่ายไปแล้ว 12 × 4,707.35 = 56,488.17 บาท แต่หนี้ลดลงเพียง 47,018.44 บาท ส่วนต่าง 9,469.72 บาทคือดอกเบี้ย นี่คือเหตุผลที่ผ่อนครบครึ่งเวลาไม่ได้แปลว่าหนี้ลดไปครึ่งหนึ่ง
ทำความเข้าใจผลลัพธ์
ยอดคงเหลือคือตัวเลขที่ใช้เจรจาปิดหนี้ ถ้าผู้กู้อยากปิดบัญชีวันนี้ ตัวเลขนี้ ไม่ใช่ผลรวมของค่างวดที่เหลือ คือยอดปิดที่เป็นธรรมก่อนคิดค่าธรรมเนียมใด ๆ
ตกลงกันได้แล้วให้บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร หนังสือรับสภาพหนี้สั้น ๆ ที่ระบุว่า “ณ วันที่นี้ คงเหลือหนี้ X บาท” ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายกลับมายืนบนตัวเลขเดียวกัน มีค่ามากโดยเฉพาะเมื่อประวัติการจ่ายที่ผ่านมาไม่เป็นระเบียบ
เมื่อยอดเหลือศูนย์ ให้ปิดจ๊อบให้ครบ ออกหนังสือยืนยันการชำระงวดสุดท้าย เพื่อให้ผู้กู้มีหลักฐานว่าหนี้จบแล้วจริง
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมยอดคงเหลือไม่เท่ากับยอดกู้ลบเงินที่จ่ายไปแล้ว
เพราะเงินแต่ละงวดต้องหักจ่ายดอกเบี้ยของเดือนนั้นก่อน เหลือเท่าไหร่จึงไปลดเงินต้น ช่วงต้นสัญญาดอกเบี้ยกินสัดส่วนมาก ยอดหนี้จึงลดช้ากว่าเงินที่จ่ายรวม สูตรนี้แยกส่วนดอกเบี้ยกับเงินต้นให้อัตโนมัติ
ยอดคงเหลือคือยอดปิดหนี้ก่อนกำหนดเลยไหม
เป็นจุดตั้งต้น ยอดตามสูตรคือเงินต้นที่ค้างจริง ณ วันนี้ แต่ผู้ให้กู้บางรายบวกค่าธรรมเนียมปิดก่อนกำหนด หรือดอกเบี้ยค้างของเดือนที่ยังไม่ครบ ควรอ่านสัญญาและขอยืนยันยอดปิดเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนโอนเงิน
ถ้าที่ผ่านมาจ่ายบ้างขาดบ้าง โปะบ้าง จะคิดอย่างไร
สูตรนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าจ่ายตรงทุกงวด ถ้าความจริงไม่ใช่ ให้ไล่คำนวณทีละงวด โดยบวกดอกเบี้ยของเดือนนั้นเข้ายอดหนี้ แล้วหักด้วยเงินที่จ่ายจริง รายการเดินบัญชีธนาคารและประวัติแชตช่วยเติมข้อมูลที่ขาดได้
จะเช็กกับยอดในใบแจ้งหนี้ของผู้ให้กู้อย่างไร
คำนวณยอดคงเหลือที่จำนวนงวดเดียวกันแล้วเทียบกัน ส่วนต่างเล็กน้อยไม่กี่บาทมักมาจากการปัดเศษหรือวันจ่ายที่ต่างกัน แต่ถ้าต่างกันมาก ควรสอบถามและขอรายละเอียดแยกทีละงวดจากผู้ให้กู้
เงินกู้ปลอดดอกเบี้ยใช้เครื่องมือนี้ได้ไหม
ได้ และง่ายลงเหลือแค่การลบ เมื่อไม่มีดอกเบี้ย ยอดคงเหลือคือยอดตั้งต้นลบด้วยเงินที่จ่ายทั้งหมด เช่น ยืม 60,000 บาท ผ่อนแล้ว 10 งวด งวดละ 2,500 บาท คงเหลือ 60,000 − 25,000 = 35,000 บาท
ตกลงยอดคงเหลือกันได้แล้ว ควรทำอะไรต่อ
บันทึกไว้เป็นหลักฐาน ทำบันทึกหรือหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ ระบุยอดที่ตกลงกัน ให้ทั้งสองฝ่ายลงชื่อ พร้อมแนบตารางผ่อนที่เหลือฉบับปรับปรุง ถ้าเป็นการปิดหนี้ก่อนกำหนด ให้แลกเงินปิดยอดกับหนังสือยืนยันการชำระงวดสุดท้ายในวันเดียวกัน
ผลลัพธ์เป็นเพียงการประมาณเพื่อให้ข้อมูลทั่วไป และอาจต่างจากตัวเลขจริงของผู้ให้กู้ ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการเงินหรือทางกฎหมาย