หนังสือรับสภาพหนี้

เอกสารนี้คืออะไร

หนังสือรับสภาพหนี้คือเอกสารที่ลูกหนี้ลงลายมือชื่อยอมรับว่าตนมีหนี้ค้างชำระอยู่จริง เป็นจำนวนเท่าไร เกิดจากอะไร และจะชำระคืนอย่างไร ต่างจากสัญญากู้ยืมเงินตรงที่สัญญากู้ทำก่อนเงินเปลี่ยนมือ แต่หนังสือรับสภาพหนี้ทำหลังจากหนี้เกิดขึ้นแล้ว จึงเป็นเครื่องมือสำคัญของคนที่ให้ยืมเงินไปก่อนด้วยความไว้ใจ แล้วเพิ่งมาคิดได้ว่าไม่มีหลักฐานอะไรในมือเลย

สถานการณ์ที่พบบ่อยคือโอนเงินให้เพื่อนหรือญาติยืมผ่านพร้อมเพย์ไปแล้วหลายก้อน มีแค่สลิปกับแชท LINE ปนกันยาวเหยียด เมื่อลูกหนี้ยังยอมรับหนี้และยังคุยกันได้ การให้เขาลงชื่อในหนังสือรับสภาพหนี้ฉบับเดียวจะรวบยอดทุกอย่างให้ชัดเจน ทั้งยอดหนี้รวม ที่มาของหนี้ และกำหนดชำระใหม่ เปลี่ยนหลักฐานกระจัดกระจายให้กลายเป็นเอกสารที่มีน้ำหนักฉบับเดียว

ในทางกฎหมายไทย การรับสภาพหนี้เป็นลายลักษณ์อักษรยังมีผลต่ออายุความของหนี้ด้วย โดยทั่วไปทำให้อายุความเดินนับใหม่ ซึ่งสำคัญมากกับหนี้ที่ค้างมานาน แบบฟอร์มของ FinSafe ช่วยให้คุณระบุยอดหนี้ ที่มา กำหนดชำระ และช่องลงชื่อของลูกหนี้ได้ครบในหน้าเดียว ดาวน์โหลดเป็น PDF ฟรี ทั้งนี้เนื้อหาเป็นข้อมูลทั่วไป กรณีหนี้ก้อนใหญ่หรือใกล้ขาดอายุความ ควรปรึกษาทนายความ

ควรใช้เมื่อไหร่

• ให้ยืมเงินไปแล้วโดยไม่มีสัญญา และอยากได้เอกสารที่ลูกหนี้ลงชื่อยอมรับยอดหนี้ไว้เป็นหลักฐาน
• หนี้ค้างมานานและเริ่มคุยกันเรื่องแผนชำระใหม่ อยากล็อกยอดคงเหลือให้ตรงกันก่อนเริ่มผ่อน
• ให้ยืมหลายก้อนปนกันจนไม่มีใครแน่ใจยอดรวม ต้องการสรุปเป็นตัวเลขเดียวที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับ
• ลูกหนี้ขอเจรจาลดยอดหรือขอเวลาเพิ่ม และคุณยินดี แต่ต้องการให้การยอมรับหนี้ครั้งนี้เป็นลายลักษณ์อักษร
• หนี้เกิดจากเรื่องอื่นที่ไม่ใช่การกู้ยืมโดยตรง เช่น ออกเงินค่าของแทนกันหรือค่าเสียหายที่ตกลงกันได้ และอยากบันทึกยอดให้ชัด
• กำลังจะหมดโอกาสคุยดี ๆ กับลูกหนี้ และอยากได้เอกสารสำคัญไว้ก่อนที่ความสัมพันธ์จะแย่ลง

ไม่ควรใช้เมื่อไหร่

• เงินยังไม่ได้ส่งมอบ กรณีนั้นให้ทำสัญญากู้ยืมเงินตั้งแต่แรกแทน เพราะเป็นเอกสารที่ออกแบบมาสำหรับการยืมที่กำลังจะเกิด
• ลูกหนี้ปฏิเสธว่าไม่มีหนี้หรือไม่ยอมเซ็นอะไรเลย เอกสารนี้ต้องอาศัยความยินยอมของลูกหนี้ หากถึงทางตันควรปรึกษาทนายความเรื่องแนวทางอื่น
• หนี้ใกล้ขาดอายุความมากหรือขาดไปแล้ว เงื่อนไขทางกฎหมายมีรายละเอียดที่ต่างกัน ควรให้ทนายความช่วยดูก่อนดำเนินการ
• มีข้อพิพาทว่ายอดหนี้ที่แท้จริงคือเท่าไรและตกลงกันไม่ได้ การกดดันให้เซ็นตัวเลขที่อีกฝ่ายไม่ยอมรับมีแต่จะทำให้เอกสารมีปัญหา

ข้อมูลที่ต้องเตรียม

• ชื่อ-นามสกุล เลขบัตรประชาชน และที่อยู่ของเจ้าหนี้และลูกหนี้
• ยอดหนี้คงค้างทั้งหมด เขียนทั้งตัวเลขและตัวอักษร
• ที่มาของหนี้ เช่น ยืมเงินสามครั้งช่วงเดือนไหนถึงเดือนไหน รวมเป็นเงินเท่าไร
• รายการหลักฐานประกอบที่มีอยู่ เช่น สลิปโอนเงินลงวันที่ ข้อความแชทที่เกี่ยวข้อง
• ยอดที่ชำระคืนมาแล้ว (ถ้ามี) เพื่อให้ยอดคงเหลือถูกต้องและเป็นธรรม
• กำหนดชำระหนี้ที่ตกลงกันใหม่ คืนทั้งก้อนวันไหน หรือผ่อนอย่างไร
• ดอกเบี้ยนับจากวันทำหนังสือ (ถ้าตกลงกัน) โดยไม่เกินอัตราที่กฎหมายอนุญาต
• วันที่ทำหนังสือ และชื่อพยาน (ถ้ามี)

ข้อสัญญาที่มีให้

วิธีลงนาม

ให้ลูกหนี้อ่านเอกสารทั้งฉบับและลงลายมือชื่อด้วยตัวเองโดยสมัครใจ อย่ากดดันหรือขู่ให้เซ็น เพราะนอกจากจะผิดหลักการแล้ว เอกสารที่ได้มาจากการบีบบังคับยังเสี่ยงถูกโต้แย้งภายหลัง หากลูกหนี้อยากแก้ตัวเลขหรือเงื่อนไขไหน ให้คุยจนตกลงกันได้ก่อนแล้วค่อยเซ็น

ทำเอกสารสองฉบับ ลงชื่อทั้งคู่ เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ แนบสำเนาหลักฐานเดิมไว้ท้ายเอกสาร เช่น ปรินต์สลิปโอนเงินและภาพแชทที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ชุดเอกสารสมบูรณ์ในตัวเอง ใครหยิบขึ้นมาอ่านก็เข้าใจเรื่องทั้งหมดได้

ถ้ายอดหนี้สูง แนะนำให้มีพยานที่เป็นกลางอยู่ด้วยตอนเซ็นและลงชื่อเป็นพยานไว้ หรืออย่างน้อยนัดเซ็นในที่ที่มีการบันทึกเวลาได้ เช่น ส่งไฟล์นัดหมายและยืนยันกันในแชทก่อนวันเซ็นจริง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เขียนยอดหนี้รวมโดยไม่หักยอดที่ลูกหนี้เคยทยอยคืนแล้ว ทำให้ลูกหนี้รู้สึกไม่เป็นธรรมและไม่ยอมเซ็น
• ไม่ระบุที่มาของหนี้ เอกสารที่บอกแค่ตัวเลขลอย ๆ โดยไม่มีบริบทจะอ่อนกว่าที่ควรจะเป็น
• ใช้ถ้อยคำคลุมเครือ เช่น จะชำระให้โดยเร็ว แทนที่จะระบุวันที่และจำนวนเงินที่แน่นอน
• กดดันหรือประจานลูกหนี้เพื่อบีบให้เซ็น ซึ่งเสี่ยงผิดกฎหมายเรื่องการทวงหนี้และทำให้เอกสารถูกโต้แย้งได้
• ลืมแนบหลักฐานเดิมประกอบ ปล่อยให้สลิปและแชทกระจายอยู่คนละที่ ไม่ผูกเข้ากับเอกสาร
• ไม่ลงวันที่ทำหนังสือ ทั้งที่วันที่คือข้อมูลสำคัญต่อเรื่องอายุความ
• ทำหนังสือรับสภาพหนี้แล้วแต่ไม่ติดตามการชำระตามกำหนดใหม่ ปล่อยให้ทุกอย่างวนกลับไปเหมือนเดิม

คำถามที่พบบ่อย