สัญญากู้ยืมเงินต้องมีพยานไหม

กฎหมายบังคับให้สัญญากู้ยืมมีพยานหรือไม่

สำหรับการกู้ยืมเงินทั่วไประหว่างบุคคล กฎหมายไทยไม่ได้กำหนดให้ต้องมีพยานลงชื่อ สัญญาที่มีแค่ลายมือชื่อผู้ยืมก็ใช้เป็นหลักฐานฟ้องร้องได้แล้ว เงื่อนไขสำคัญที่หลายคนพลาดคือเรื่องหลักฐานเป็นหนังสือเมื่อยอดเกิน 2,000 บาทต่างหาก ไม่ใช่เรื่องพยาน

อย่าสับสนกับเอกสารบางประเภทที่กฎหมายกำหนดเรื่องพยานไว้เข้มงวด เช่น พินัยกรรม ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน สำหรับสัญญากู้ยืมเงินธรรมดา พยานเป็นทางเลือกเสริมความแน่นหนา ไม่ใช่เงื่อนไขความสมบูรณ์ของสัญญา

พยานช่วยอะไรได้บ้างเมื่อเกิดข้อพิพาท

ประโยชน์หลักของพยานคือการยืนยันเหตุการณ์ สมมติให้ยืมเงิน 80,000 บาท แล้วผ่านไปสองปีผู้ยืมอ้างว่าไม่เคยเซ็นสัญญา ลายเซ็นนั้นถูกปลอมขึ้น พยานที่นั่งอยู่ในเหตุการณ์ตอนเซ็นสามารถให้ข้อเท็จจริงได้ว่าใครเซ็น เซ็นเมื่อไร ในบรรยากาศแบบไหน

พยานยังช่วยลดโอกาสเกิดข้อพิพาทตั้งแต่ต้น เพราะเมื่อมีคนกลางรับรู้ข้อตกลง ทั้งสองฝ่ายมักระมัดระวังคำพูดและทำตามที่ตกลงมากขึ้น โดยเฉพาะการยืมเงินในครอบครัวหรือกลุ่มเพื่อนที่มักเกรงใจกันจนไม่กล้าทวง

ใครควรเป็นพยาน และใครไม่เหมาะ

พยานที่ดีควรเป็นผู้ใหญ่ที่บรรลุนิติภาวะ มีสติสัมปชัญญะครบถ้วน เป็นกลาง และไม่มีส่วนได้เสียกับเงินก้อนนั้น ที่สำคัญคือควรเป็นคนที่ติดต่อได้ในระยะยาว เพราะข้อพิพาทเรื่องหนี้บางทีลากยาวหลายปีกว่าจะถึงมือศาล

ญาติหรือคนสนิทของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นพยานได้ตามกฎหมาย แต่น้ำหนักความน่าเชื่อถืออาจถูกตั้งคำถามว่าลำเอียงเข้าข้างฝ่ายตัวเองหรือไม่ ถ้าเลือกได้ คนกลางที่ทั้งสองฝ่ายรู้จักและไว้ใจร่วมกันจะเหมาะที่สุด

• เหมาะ: คนกลางที่ทั้งสองฝ่ายรู้จัก ไม่มีส่วนได้เสียกับเงินก้อนนั้น
• เหมาะ: เพื่อนร่วมงานหรือคนรู้จักที่ติดต่อได้ในระยะยาว
• ไม่เหมาะ: ผู้เยาว์ หรือคนที่ไม่เข้าใจว่ากำลังลงชื่อรับรองอะไร
• ไม่เหมาะ: คนที่ได้ประโยชน์จากเงินกู้ เช่น คนที่จะได้ใช้เงินก้อนนั้นด้วย
• ควรระวัง: ญาติสนิทของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เพราะอาจถูกมองว่าลำเอียง

ให้พยานลงชื่ออย่างไรให้ได้ประโยชน์เต็มที่

พยานควรอยู่เห็นเหตุการณ์ตอนผู้ยืมลงลายมือชื่อจริง ๆ ไม่ใช่เอาเอกสารไปตามหาลายเซ็นทีหลัง ให้พยานลงลายมือชื่อในช่องที่เขียนกำกับว่า พยาน พร้อมเขียนชื่อ-นามสกุลตัวบรรจง และถ้าพยานยินยอม ควรจดเบอร์โทรหรือช่องทางติดต่อไว้ด้วย

หลังเซ็นเสร็จ เก็บข้อมูลติดต่อของพยานไว้กับชุดเอกสารสัญญา และอัปเดตเมื่อพยานเปลี่ยนเบอร์หรือย้ายที่อยู่ เพราะพยานที่ตามตัวไม่เจอในวันที่ต้องใช้ ก็แทบไม่ต่างจากไม่มีพยานเลย

ไม่มีพยานเลย ทำอย่างไรให้สัญญาแน่นขึ้น

ถ้าหาพยานไม่ได้ ก็ยังทำให้หลักฐานแน่นได้หลายทาง วิธีที่ง่ายที่สุดคือส่งมอบเงินด้วยการโอนผ่านพร้อมเพย์หรือบัญชีธนาคารแล้วเก็บสลิปไว้ เพราะสลิปโอนเงินผูกเรื่องราวเข้ากับตัวบุคคลผ่านบัญชีที่ยืนยันตัวตนแล้ว

เสริมด้วยการถ่ายรูปหรือวิดีโอสั้น ๆ ตอนลงชื่อในสัญญา และให้ผู้ยืมพิมพ์ยืนยันในแชท LINE หลังเซ็น เช่น ยืนยันว่าวันนี้ได้เซ็นสัญญายืมเงิน 50,000 บาทและรับเงินครบแล้ว หลักฐานหลายชั้นแบบนี้ช่วยอุดช่องข้ออ้างได้ใกล้เคียงกับการมีพยาน

เช็กลิสต์

• พยานบรรลุนิติภาวะ เป็นกลาง และไม่มีส่วนได้เสียกับเงินกู้
• พยานอยู่เห็นเหตุการณ์ตอนผู้ยืมลงลายมือชื่อจริง
• พยานลงลายมือชื่อพร้อมชื่อ-นามสกุลตัวบรรจงในช่องพยาน
• จดเบอร์โทรหรือช่องทางติดต่อของพยานเก็บไว้กับสัญญา
• สัญญามีลายมือชื่อผู้ยืมครบถ้วน ไม่พึ่งพยานแทนลายเซ็น
• ถ้าไม่มีพยาน โอนเงินผ่านพร้อมเพย์และเก็บสลิปแทนการให้เงินสด
• ให้ผู้ยืมพิมพ์ยืนยันการเซ็นสัญญาและรับเงินไว้ในแชทอีกชั้น

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ให้คนที่ได้ประโยชน์จากเงินกู้มาลงชื่อเป็นพยาน
• ให้พยานลงชื่อทั้งที่ไม่ได้เห็นเหตุการณ์ตอนเซ็นจริง
• ไม่จดข้อมูลติดต่อพยาน พอเกิดเรื่องก็ตามตัวไม่เจอ
• เข้าใจผิดว่าไม่มีพยานแล้วสัญญาเป็นโมฆะ เลยไม่ทำสัญญาเลย
• ให้ผู้เยาว์หรือคนที่ไม่เข้าใจเอกสารมาเป็นพยาน
• คิดว่ามีพยานแล้วไม่ต้องมีลายมือชื่อผู้ยืม ทั้งที่ลายเซ็นผู้ยืมคือหัวใจของหลักฐาน

คำถามที่พบบ่อย