ไม่ใช่แค่สินเชื่อธนาคารเท่านั้น ถ้าคุณให้เพื่อนหรือญาติยืมเงินแล้วอยากตกลงแผนผ่อนที่ชัดเจน การคำนวณค่างวดให้แน่นอนก่อนทำสัญญา จะช่วยให้ข้อตกลงเป็นธรรมกับทั้งสองฝ่าย และลดปัญหาทะเลาะกันเรื่องเงินในภายหลัง
วิธีคำนวณ
M = P × r × (1 + r)^n ÷ ((1 + r)^n − 1)
M คือค่างวดที่ต้องจ่ายต่อเดือน (เท่ากันทุกเดือน)
P คือเงินต้น หรือยอดเงินที่กู้จริง
r คืออัตราดอกเบี้ยต่อเดือนในรูปทศนิยม เช่น ดอกเบี้ย 12% ต่อปี ให้หารด้วย 12 ได้ 0.12 ÷ 12 = 0.01
n คือจำนวนงวดทั้งหมด เช่น ผ่อน 2 ปี เท่ากับ 24 งวด
ถ้าเป็นเงินกู้ปลอดดอกเบี้ย สูตรจะง่ายลงเหลือ M = P ÷ n คือหารเงินต้นเท่า ๆ กันทุกงวด
ตัวอย่าง
สมมติกู้เงิน 100,000 บาท ดอกเบี้ย 12% ต่อปี ผ่อน 24 เดือน อัตราดอกเบี้ยต่อเดือนคือ 1% (0.01) ดังนั้น M = 100,000 × 0.01 × (1.01)^24 ÷ ((1.01)^24 − 1) = 4,707.35 บาทต่อเดือน
รวมตลอด 24 งวด จ่ายทั้งหมด 24 × 4,707.35 = 112,976.33 บาท เท่ากับเสียดอกเบี้ยรวม 12,976.33 บาท นอกเหนือจากเงินต้น 100,000 บาท
ทำความเข้าใจผลลัพธ์
ค่างวดต่อเดือนคือตัวเลขที่ควรเขียนลงในสัญญากู้ยืมหรือสัญญาผ่อนชำระ ระบุจำนวนเงิน วันครบกำหนดจ่าย และจำนวนงวดให้ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร จะช่วยตัดปัญหาเรื่องการชำระเงินได้เกือบทั้งหมด
ดอกเบี้ยรวมบอกต้นทุนที่แท้จริงของเงินกู้ ถ้าเห็นแล้วรู้สึกว่าสูงเกินไป ลองปรับระยะเวลาผ่อนให้สั้นลงหรือต่อรองอัตราดอกเบี้ยก่อนเซ็นสัญญา
เมื่อทั้งสองฝ่ายเห็นตรงกันแล้ว นำตัวเลขไปใส่ในสัญญาที่เป็นลายลักษณ์อักษร พร้อมทำตารางผ่อนชำระที่ระบุวันที่และจำนวนเงินของแต่ละงวด
คำถามที่พบบ่อย
ดอกเบี้ยต่อปีแปลงเป็นต่อเดือนอย่างไร
นำอัตราต่อปีหารด้วย 12 เช่น ดอกเบี้ย 12% ต่อปี เท่ากับ 1% ต่อเดือน ใช้ 0.01 ในสูตร แต่ระวังให้ดีว่าอัตราที่ตกลงกันเป็นต่อปีหรือต่อเดือน เพราะการยืมเงินนอกระบบมักบอกเป็นต่อเดือน ซึ่งแพงกว่าถึง 12 เท่า
ถ้ายืมกันแบบไม่คิดดอกเบี้ยต้องคำนวณอย่างไร
หารยอดเงินด้วยจำนวนงวดได้เลย เช่น ยืม 100,000 บาท ผ่อน 24 เดือน เท่ากับเดือนละ 4,166.67 บาท แม้ไม่คิดดอกเบี้ย ก็ควรทำสัญญาระบุจำนวนเงินและกำหนดจ่ายไว้ เพื่อความสบายใจของทั้งสองฝ่าย
ทำไมยอดที่จ่ายรวมถึงมากกว่าเงินที่กู้มา
เพราะแต่ละงวดมีส่วนของดอกเบี้ยที่คิดจากยอดหนี้คงเหลือรวมอยู่ด้วย เงินที่เหลือจากหักดอกเบี้ยเท่านั้นที่ไปลดเงินต้น ยิ่งผ่อนนานดอกเบี้ยสะสมยิ่งมาก อย่างในตัวอย่างคือดอกเบี้ยรวม 12,976.33 บาท
ใช้เครื่องมือนี้กับการยืมเงินระหว่างเพื่อนหรือญาติได้ไหม
ได้แน่นอน สูตรเดียวกันไม่ว่าผู้ให้กู้จะเป็นธนาคารหรือคนรู้จัก การตกลงค่างวดที่แน่นอนช่วยให้การยืมเงินกันเองไม่อึดอัด เพราะทั้งสองฝ่ายรู้ชัดว่าต้องจ่ายเท่าไหร่เมื่อไหร่ แล้วบันทึกผลลงในสัญญาง่าย ๆ หนึ่งฉบับ
ผลลัพธ์รวมค่าธรรมเนียมหรือค่าปรับจ่ายช้าหรือยัง
ยังไม่รวม ตัวเลขนี้คือเงินต้นบวกดอกเบี้ยเท่านั้น ค่าธรรมเนียม ค่าโอน หรือค่าปรับกรณีผิดนัด ต้องดูจากสัญญาแยกต่างหากแล้วบวกเพิ่มในงบของคุณเอง
ถ้าจ่ายมากกว่าค่างวดในบางเดือนจะเกิดอะไรขึ้น
โดยทั่วไปเงินส่วนเกินจะไปลดยอดหนี้คงเหลือเร็วขึ้น ทำให้ดอกเบี้ยในอนาคตลดลงและอาจปิดหนี้ได้เร็วกว่ากำหนด แต่ควรเช็กในสัญญาว่าโปะหรือปิดก่อนกำหนดได้โดยไม่มีค่าปรับหรือไม่
ผลลัพธ์เป็นเพียงการประมาณเพื่อให้ข้อมูลทั่วไป และอาจต่างจากตัวเลขจริงของผู้ให้กู้ ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการเงินหรือทางกฎหมาย